Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư phát triển mạnh mẽ, chuyển đổi số đang tác động sâu sắc đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Internet, mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các nền tảng số không chỉ mở ra cơ hội phát triển to lớn mà còn đặt ra nhiều thách thức đối với nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, bảo vệ an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội. Các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị đang triệt để lợi dụng không gian mạng để tiến hành các hoạt động chống phá với phương thức ngày càng tinh vi, nguy hiểm và khó nhận diện hơn.

Hiện nay, chống phá trên không gian mạng đã trở thành một trong những phương thức chủ yếu mà các thế lực thù địch sử dụng nhằm tác động vào nhận thức, tư tưởng, niềm tin của cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân. Nếu trước đây các hoạt động chống phá thường biểu hiện công khai, trực diện thì nay chúng được ngụy trang dưới nhiều hình thức mềm dẻo, tinh vi, thậm chí núp bóng “góp ý”, “phản biện”, “tự do ngôn luận”, “chia sẻ thông tin”. Thông qua các nền tảng như Facebook, YouTube, TikTok, Telegram hay các diễn đàn trực tuyến, các đối tượng liên tục phát tán thông tin sai sự thật, xuyên tạc chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước nhằm gây hoang mang dư luận, làm suy giảm niềm tin của nhân dân đối với Đảng và chế độ.

Một trong những hình thức chống phá mới nổi lên hiện nay là sử dụng trí tuệ nhân tạo và công nghệ số để tạo ra các sản phẩm giả mạo có độ chân thực cao. Công nghệ “deepfake” có thể tạo ra video, hình ảnh hoặc giọng nói giả giống gần như thật nhằm bôi nhọ lãnh đạo Đảng, Nhà nước, quân đội và công an; từ đó gây nhiễu loạn thông tin và kích động dư luận xã hội. Các thế lực thù địch còn sử dụng tài khoản ảo, hệ thống “bot” tự động để lan truyền thông tin độc hại với tốc độ nhanh chóng, tạo hiệu ứng đám đông và dẫn dắt nhận thức xã hội theo hướng tiêu cực.

Không chỉ dừng lại ở việc tung tin giả, các đối tượng còn lợi dụng các vấn đề “nóng”, nhạy cảm như tham nhũng, đất đai, môi trường, dân tộc, tôn giáo hay các vụ việc phức tạp trong xã hội để kích động tư tưởng chống đối. Chúng cố tình bóp méo bản chất sự việc, cắt ghép thông tin phiến diện nhằm tạo tâm lý bất mãn, hoài nghi trong nhân dân. Đặc biệt, các đối tượng thường hướng đến lực lượng thanh niên, học sinh, sinh viên và những người thường xuyên sử dụng mạng xã hội nhưng còn hạn chế về kỹ năng nhận diện thông tin xấu độc.

Đáng chú ý, các thế lực thù địch còn thực hiện chiến lược “diễn biến hòa bình” trên lĩnh vực văn hóa, tư tưởng thông qua các sản phẩm truyền thông số. Một số nội dung giải trí, phim ảnh, video ngắn hay các bài viết trên mạng xã hội được cài cắm tư tưởng lệch lạc, đề cao chủ nghĩa cá nhân cực đoan, phủ nhận lịch sử cách mạng, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, cổ súy lối sống thực dụng, hưởng thụ. Nếu thiếu bản lĩnh chính trị và khả năng “miễn dịch” trước thông tin độc hại, người xem rất dễ bị tác động một cách âm thầm nhưng nguy hiểm.

Trước thực trạng đó, việc nâng cao tinh thần cảnh giác cách mạng cho cán bộ, đảng viên và nhân dân là yêu cầu cấp thiết. Mỗi người cần nhận thức rõ rằng không gian mạng hiện nay là một “mặt trận” không tiếng súng nhưng diễn ra vô cùng quyết liệt. Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan chức năng mà còn là nhiệm vụ của mọi công dân khi tham gia môi trường số.

Để đấu tranh hiệu quả với các hình thức chống phá mới, trước hết cần đẩy mạnh công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, nâng cao nhận thức về âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch trong thời đại số. Các cơ quan, đơn vị cần thường xuyên cập nhật kiến thức về an ninh mạng, kỹ năng nhận diện tin giả, thông tin xấu độc cho cán bộ, học viên và quần chúng nhân dân. Đồng thời, cần phát huy vai trò của các cơ quan báo chí, truyền thông chính thống trong việc định hướng dư luận, cung cấp thông tin nhanh chóng, chính xác và kịp thời.

Bên cạnh đó, mỗi cá nhân khi sử dụng mạng xã hội cần nâng cao trách nhiệm, tỉnh táo trước mọi nguồn thông tin, không chia sẻ, bình luận hoặc phát tán những nội dung chưa được kiểm chứng. Cần rèn luyện kỹ năng “lọc” thông tin, biết đối chiếu với các nguồn chính thống trước khi tiếp nhận và lan truyền. Đồng thời, tích cực tham gia đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch bằng những lập luận khoa học, khách quan và có sức thuyết phục.

Đối với lực lượng cán bộ, đảng viên, học viên trong quân đội và công an, cần phát huy vai trò nòng cốt trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng. Mỗi cán bộ, học viên phải thực sự là “lá chắn tư tưởng”, có bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định mục tiêu, lý tưởng cách mạng; đồng thời chủ động sử dụng công nghệ số để lan tỏa thông tin tích cực, đấu tranh với những luận điệu xuyên tạc, sai trái.

Chuyển đổi số là xu thế tất yếu của thời đại, đem lại nhiều cơ hội to lớn cho sự phát triển đất nước. Tuy nhiên, cùng với đó là những nguy cơ, thách thức mới về an ninh tư tưởng, an ninh thông tin và an ninh quốc gia. Vì vậy, nâng cao cảnh giác trước các hình thức chống phá mới của các thế lực thù địch không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là nhiệm vụ lâu dài, thường xuyên của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân. Chỉ khi mỗi người dân có nhận thức đúng đắn, có trách nhiệm và bản lĩnh trên không gian mạng thì chúng ta mới có thể xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh, góp phần bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong thời đại mới.